Da li će Turska udaljiti zapadni Balkan od EU?

Autor Tanja, ATV

Objavljeno: 8:10, 16.05.2018

Dok Evropska unija brine zbog uloge Moskve na Zapadnom Balkanu, Turska povećava svoj uticaj u regionu, ocjenjuje briselski portal “Politiko”.

Politiko u opširnoj analizi navodi da, sto godina pošto su Osmanlije izgubile Balkan, nasljednici carstva ponovo pokušavaju da prodru u region.

“Dok pokušava da poveća uticaj na Zapadni Balkan, Evropska unija ne samo što mora da se suoči sa sve agresivnijom Rusijom, već i sa rastućim ambicijama Turske”, piše portal.

U četvrtak će se lideri EU sastati u Sofiji sa kolegama sa Zapadnog Balkana – iz Albanije, Bosne i Hercegovine, Makedonije, Crne Gore, Srbije i sa Kosova.

Na prvom takvom samitu od 2003. godine, EU će, navodi se, ponoviti da njena vrata ostaju otvorena za region, dok će se lideri balkanskih zemalja obavezati da preduzmu potrebne reforme da postanu članice jednog dana.

Ponovni interes EU za njeno južno zadnje dvorište izazvano je djelimično strahovima od uloge Moskve u regionu – od davanja borbenih aviona Srbiji do navodne uloge u pokušaju puča u Crnoj Gori, navodi Politiko i dodaje da Rusija ipak nije jedina sila sa dugom istorijom u regionu koja ponovo sprovodi tu veći uticaj.

Evropski lideri, dodaje se, zabrinuti su zbog rastućeg uticaja Turske na Zapadni Balkan, naročito otkako je ta zemlja krenula autoritarnijim putem.

Turska za obnovu otomanskog Balkana

U tekstu se podsjeća da je francuski predsjednik Emanuel Makron pred Evropskim parlamentom stavio Ankaru i Moskvu u isti koš rekavši da ne želi da se Balkan “okrene prema Turskoj ili Rusiji”.

Turska smatra Balkan dijelom svoje prirodne sfere uticaja kao bivša imperijalna sila sa Otomanskim carstvom koje se na svom vrhuncu prostiralo sve do Beča. Tokom petnaestogodišnje vladavine predsjednika Redžepa Tajipa Erdogana, Turska je uložila velike napore i novac kako bi stekla veće političko, kulturno i ekonomsko uporište na Zapadnom Balkanu. Pružala je razvojnu pomoć, vodila velike infrastrukturne projekte, otvarala univerzitete i obnavljala džamije, ohrabrivala turske biznismene da investiraju u regionu i podsticala dijalog među zavađenim zajednicama.

Međutim, politički domašaj Ankare ima i mračniju stranu, navodi Politiko. Erdogan i turski ministri vrše pritisak na zemlje u regionu da preduzmu mjere protiv sljedbenika imama Fetulaha Gulena, kojeg Ankara smatra odgovornim za pokušaj puča 2016. godine. Erdoganov plan da održi skup u Sarajevu 20. maja uoči turskih predsjedničkih i parlamentarnih izbora u junu, takođe svjedoči o širenju uticaja u regionu, navodi portal i podsjeća da su zapadnoevropske zemlje zabranjivale slične skupove tokom prošle izborne kampanje u Turskoj.

Politiko navodi riječi jednog neimenovanog zvaničnika u turskom Ministarstvu spoljnih poslova, koji kaže da nema razloga za zabrinutost EU zbog uloge Turske u regionu.

“Ne razumijem zašto su uznemireni zbog uticaja Turske na Balkanu. Voljeli bismo da uspostavimo dobre odnose, željeli bismo da trgujemo sa njima, podržavamo evroatlantsku integraciju. To je situacija u kojoj bi svi bili zadovoljni”, rekao je izvor.

Trgovinski obim Turske sa EU iznosi oko 145 milijardi evra, ali Ankara gaji velike nade u jačanje ekonomskih odnosa u regionu.

Portal ukazuje i na značajno povećanje trgovinske razmjene Turske sa Zapadnim Balkanom – od 364 miliona evra 2002. na 2,5 milijardi evra 2016. godine. Navodi i da bliske kulturne, istorijske i vjerske veze čine Tursku prirodnim partnerom za BiH, Albaniju i Kosovo, koji imaju značajnu muslimansku populaciju.

“Ono što više iznenađuje jeste porast trgovinskih i političkih odnosa sa Srbijom, gde je nekad bilo rasprostranjeno antitursko raspoloženje”, navodi Politiko.

“Vožnja autoputem kroz Srbiju, dijela arterije koja povezuje Tursku i zapadnu Evropu, ilustruje promjenu: posljednjih godina, bilbordi na turskom jeziku reklamiraju hotele i restorane za vozače kamiona, a tu su i znakovi koji ukazuju na najbližu džamiju”, piše portal.

Ekonomski interesi ubijedili su obje zemlje da ostave po strani stara neprijateljstva, ocjenjuje portal i navodi podatke Privredne komore Srbije da je obim trgovine Srbije sa Turskom prošle godine dostigao skoro milijardu evra, a da je prije dvije godine iznosio 745 miliona evra.

Politiko podsjeća na nedavnu posjetu predsjednika Srbije Aleksandra Vučića Ankari, gdje je razgovarao sa Erdoganom o infrastrukturnim projektima i drugim pitanjima, te da je rekao da je Turska “najveći igrač, najjača zemlja na Balkanu”.

Međutim, ekonomsko prisustvo Turske nije ono što brine evropske saveznike Ankare, već oni strahuju da bi Turska mogla da ima politički uticaj na štetu Brisela. S obzirom na to da Turska, Rusija, Kina i Zalivske zemlje pokazuju ekonomski i politički interes za Zapadni Balkan, vlade regiona mogu da grade bliske odnose sa partnerima koji su manje zainteresovani za demokratske standarde nego EU, navodi Politiko.

Nekadašnji turski diplomata Sinan Ulgen kaže da je Ankara više puta izražavala podršku evropskim integracijama zemalja Zapadnog Balkana i da Turska, za razliku od Moskve, ne nudi “konkurentni politički model”.

(Mondo.rs)

Izneseni komentari su lični stavovi autora i ne predstavljaju stav redakcije ATV portala.
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone